← Nepal

नेपाल संस्करण

Nepali - Nepal Priority Conditions Packet

नेपाल: दस प्राथमिकताका अवस्था

Education only: no diagnosis, dosing or drug-interaction advice. Always consult a clinician.

Cover of Nepali - Nepal Priority Conditions Packet
नेपाली · Nepali
New

$19

  • १३ पृष्ठ
  • ८२ क्रमाङ्कित स्रोत
  • नेपाली संस्करण

उही दस अवस्थाको सारांश नेपालीमा: COPD, तल्लो श्वासप्रश्वास संक्रमण र निमोनिया, क्षयरोग, कोरोनरी धमनी रोग, स्ट्रोक, टाइफाइड, भेक्टरजन्य रोगहरू, मधुमेह, दीर्घकालीन मृगौला रोग, र श्वासनली, ब्रोन्कस र फोक्सोको क्यान्सर। मूल अङ्ग्रेजी संस्करणको मेसिन-सहायता प्राप्त अनुवाद, जुन नै मान्य हुनेछ; उद्धरणहरू अङ्ग्रेजीमै राखिएका छन्।

नेपालका लागि लेखिएको। यी अवस्थाहरूमा भएको अधिकांश अनुसन्धान प्रारम्भिक प्रयोगशाला कार्य हो, र यहाँ कुनै कुराले क्यानाबिसले यिनको उपचार गर्छ भन्दैन। शिक्षाका लागि मात्र: मात्रा छैन, उत्पादन सिफारिस छैन, औषधि-अन्तरक्रियाको निर्णय छैन। कानुनका लागि आधिकारिक सरकारी स्रोतहरू हेर्नुहोस्।

Get it on Payhip ↗ नेपालका लागि थप

चेकआउट र डाउनलोड हाम्रो स्टोर Payhip मा हुन्छ। किन्नुअघि प्रश्न छन्? इमेल गर्नुहोस्: [email protected]।

बिरामी वा हेरचाहकर्ता? तपाईंका लागि हाम्रो पृष्ठ (अङ्ग्रेजीमा) बाट सुरु गर्नुहोस्।

यस प्याकेटमा के समेटिएको छ

नेपालका दस प्राथमिकताका अवस्था, प्याकेटकै पाँच समूहअनुसार। प्रत्येक सारांशमा प्याकेटले दिएको प्रमाणको बल-लेबल, उद्धृत नेपालको रोगभार तथ्याङ्क, मुख्य सावधानी र त्यस अवस्थाका लागि उद्धृत स्रोतको सङ्ख्या समावेश छ।

प्याकेटले प्रमाणको बल कसरी लेबल गर्छ

  • केही मानव प्रमाण त्यो अवस्था वा यसको कुनै लक्षणमा फाइदा सङ्केत गर्ने कम्तीमा एउटा नियन्त्रित मानव अध्ययन, प्रायः सानो
  • लक्षण-मात्र मानव अध्ययन कुनै लक्षणका लागि मात्र छन्, र नकारात्मक पनि हुन सक्छन्
  • प्रि-क्लिनिकल मात्र कोषिका वा जनावर, मानव अध्ययन छैन
  • भेटिएन अक्टोबर २३–२४, २०२६ का PubMed खोजीमा योग्य अध्ययन फेला परेन

प्याकेटको निष्कर्ष

यी दस अवस्थामध्ये कुनै पनिमा क्यानाबिस वा क्यानाबिनोइडले रोग नै निको पार्छ भनी दोहोर्‍याएर पुष्टि भएको मानव परीक्षणले देखाएको छैन; रोग-स्तरको एकमात्र सङ्केत मधुमेहको एउटा सानो पाइलट हो। अन्य मानव प्रमाण लक्षणमा सीमित, साना र प्रायः नकारात्मक छन्। सबैभन्दा बलियो निष्कर्ष धूम्रपानबाट हुने हानिसँग सम्बन्धित छन्।

फोक्सो

दीर्घकालीन अवरोधक फोक्सो रोग

(COPD)

प्रमाणको बल: लक्षण-मात्र (नकारात्मक)

नेपालमा रोगभार
२०१९ मा नेपालमा भएका सबै मृत्युको १६.३%, जुन १९९० मा ६.१% थियो (NHRC, GBD 2019)। नेपालको एक व्यवस्थित समीक्षाले घरायसी जैविक इन्धनको धुवाँलाई वायुप्रवाह अवरोधसँग जोडेको थियो (odds ratio 2.06)।
अनुसन्धानले के देखाउँछ
उन्नत COPD मा सास फेर्न गाह्रोसम्बन्धी साना परीक्षणहरूले (भेपोराइज्ड क्यानाबिस, ड्रोनाबिनोल) क्लिनिकल रूपमा अर्थपूर्ण फाइदा पाएनन्; गम्भीर COPD मा ड्रोनाबिनोलको एउटा ठूलो परीक्षण जारी छ। राष्ट्रिय एकेडेमी (२०१७) ले लामो समयसम्म क्यानाबिस धूम्रपानले श्वासप्रश्वासका लक्षण र दीर्घकालीन ब्रोन्काइटिसका प्रकरण बिगार्ने पर्याप्त प्रमाण, र धूम्रपान छोड्दा लक्षणमा सुधार हुने मध्यम प्रमाण पायो।
मुख्य सावधानी
  • सास मार्फत लिइने कुनै पनि धुवाँ घरायसी जैविक इन्धन र सुर्तीको विद्यमान सम्पर्कमा थपिन्छ।
  • कहिलेकाहीँ क्यानाबिस धूम्रपानलाई COPD जोखिमसँग जोड्ने सीमित प्रमाण छ; २०२६ को एक अमेरिकी सर्वेक्षणले सुर्ती समायोजन गरेपछि पनि दैनिक सास मार्फत लिइने प्रयोगलाई COPD सँग जोड्यो।

१० उद्धृत स्रोत · प्याकेट सन्दर्भ [1, 2, 4, 13–19]

तल्लो श्वासप्रश्वास संक्रमण र निमोनिया

(Lower respiratory infections and pneumonia)

प्रमाणको बल: भेटिएन

नेपालमा रोगभार
मृत्युको ४.५%; नेपालमा सरुवा रोगबाट हुने मृत्युको प्रमुख कारण (NHRC, GBD 2019)।
अनुसन्धानले के देखाउँछ
निमोनिया वा अन्य तल्लो श्वासप्रश्वास संक्रमणको उपचारका रूपमा क्यानाबिस वा क्यानाबिनोइड परीक्षण गर्ने कुनै अध्ययन भेटिएन। उपलब्ध प्रमाण रोग-प्रतिरोधक प्रभाव र संक्रमणको जोखिमसम्बन्धी मात्र छ।
मुख्य सावधानी
  • समीक्षाहरूले क्यानाबिसको धुवाँले फोक्सोका म्याक्रोफेजको ब्याक्टेरिया र ढुसीविरुद्धको क्षमता कमजोर पार्ने वर्णन गर्छन्।
  • एक छाता-समीक्षाले मिर्गीका परीक्षणहरूमा प्रिस्क्रिप्सन क्यानाबिडियोलले निमोनिया बढाएको पायो (मध्यम निश्चितता)।

५ उद्धृत स्रोत · प्याकेट सन्दर्भ [1, 2, 20–22]

क्षयरोग

(Tuberculosis)

प्रमाणको बल: प्रि-क्लिनिकल मात्र

नेपालमा रोगभार
औषधि-संवेदनशील क्षयरोगले मृत्युको ३.५% ओगटेको थियो (NHRC, GBD 2019)।
अनुसन्धानले के देखाउँछ
प्रयोगशाला मात्र: एक कोषिका मोडेलमा क्यानाबिडियोलले कोषिकाभित्रको M. tuberculosis घटायो। कुनै मानव उपचार अध्ययन भेटिएन।
मुख्य सावधानी
  • बन्द ठाउँमा सँगै धूम्रपान र साझा पानी-पाइप (हुक्का) बाट प्रकोप भएको पत्ता लागेको छ; थाइल्यान्डमा साझा बोङबाट धूम्रपान गर्दा सक्रिय क्षयरोगको odds ratio 4.22 थियो (केस-कन्ट्रोल)।
  • एक व्यवस्थित समीक्षाले क्यानाबिस प्रयोगलाई क्षयरोगसँग जोड्ने समग्र प्रमाण कमजोर र पूर्वाग्रहको गम्भीर जोखिमयुक्त ठहर्‍यायो।

८ उद्धृत स्रोत · प्याकेट सन्दर्भ [1, 23–29]

मुटु र मस्तिष्क

कोरोनरी धमनी रोग

(Coronary artery disease)

प्रमाणको बल: भेटिएन

नेपालमा रोगभार
२०१९ मा इस्केमिक मुटु रोगले मृत्युको १२.३% गरायो; समग्र हृदय-रक्तनली रोग २४% (NHRC, GBD 2019)।
अनुसन्धानले के देखाउँछ
कोरोनरी रोगका लागि क्यानाबिसको कुनै परीक्षण भेटिएन। अनुसन्धान जोखिमसम्बन्धी छ: २४ वटा अवलोकनात्मक अध्ययनको २०२५ को मेटा-विश्लेषणले क्यानाबिस प्रयोगकर्तामा तीव्र कोरोनरी सिन्ड्रोमको risk ratio 1.29 अनुमान गर्‍यो, जबकि अन्य मेटा-विश्लेषणहरूले महत्त्वपूर्ण सम्बन्ध पाएनन्।
मुख्य सावधानी
  • राष्ट्रिय एकेडेमी (२०१७): क्यानाबिस धूम्रपानले तीव्र हृदयाघात ट्रिगर गर्न सक्ने सीमित प्रमाण।
  • ४७ वटा RCT मा क्यानाबिनोइडले न्यून रक्तचाप र उभिँदा रक्तचाप घट्ने समस्या बढायो; ती परीक्षणमध्ये ४५% ले मुटु रोग भएकाहरूलाई बाहिर राखेका थिए।

७ उद्धृत स्रोत · प्याकेट सन्दर्भ [1, 2, 30–34]

स्ट्रोक

(Stroke)

प्रमाणको बल: लक्षण-मात्र (नकारात्मक)

नेपालमा रोगभार
हृदय-रक्तनली रोगबाट हुने २४% मृत्युभित्र पर्छ; स्ट्रोकको छुट्टै हिस्सा प्याकेटमा उद्धृत गरिएको छैन (NHRC, GBD 2019)।
अनुसन्धानले के देखाउँछ
एउटा सानो अनियमित परीक्षणले (३४ बिरामी) न्याबिक्सिमोल्सले प्लासिबोको तुलनामा स्ट्रोकपछिको मांसपेशी कडापन (स्पास्टिसिटी) मा सुधार नगरेको पायो। क्यानाबिसले स्ट्रोक रोक्छ वा उपचार गर्छ भनी देखाउने कुनै परीक्षण भेटिएन।
मुख्य सावधानी
  • राष्ट्रिय एकेडेमी (२०१७): इस्केमिक स्ट्रोक वा सबअर्कनोइड रक्तस्रावसँग सम्बन्धको सीमित प्रमाण।
  • अवलोकनात्मक मेटा-विश्लेषणहरूले क्यानाबिस प्रयोगसँग इस्केमिक स्ट्रोकको सम्भावना बढी (pooled OR 2.05) रिपोर्ट गर्छन्; यस्ता अध्ययनले कारण प्रमाणित गर्न सक्दैनन्।

६ उद्धृत स्रोत · प्याकेट सन्दर्भ [1, 2, 35–38]

चयापचय र मृगौला

मधुमेह

(Diabetes)

प्रमाणको बल: केही मानव प्रमाण (एउटा सानो पाइलट)

नेपालमा रोगभार
नेपालको राष्ट्रिय प्रतिनिधिमूलक STEPS 2019 सर्वेक्षणको २०२६ को विश्लेषणले ४५–५९ उमेर समूहमा मधुमेह सबैभन्दा बढी पाएको थियो; प्याकेटमा व्यापकता सङ्ख्या उद्धृत गरिएको छैन।
अनुसन्धानले के देखाउँछ
टाइप २ मधुमेहको एउटा सानो पाइलट RCT ले THCV ले प्लासिबोको तुलनामा खाली पेटको ग्लुकोज घटाएको, तर क्यानाबिडियोलको कुनै प्रभाव नभएको पायो; यो ठूला परीक्षणमा पुष्टि भएको छैन। मधुमेहजन्य स्नायु दुखाइका साना परीक्षणहरू मिश्रित छन्, र प्रयोगकर्तामा मधुमेहको सम्भावना कम देखाउने जनसङ्ख्या तथ्याङ्क अवलोकनात्मक र उच्च भिन्नतायुक्त छन्।
मुख्य सावधानी
  • टाइप १ मधुमेह भएकाहरूमा क्यानाबिस हाइपरइमेसिस डायबेटिक किटोएसिडोसिस (DKA) जस्तै देखिन सक्छ।
  • राष्ट्रिय एकेडेमी (२०१७): प्रि-डायबिटिजको जोखिम बढ्नेसँग सम्बन्धको सीमित प्रमाण।
  • स्नायु दुखाइका परीक्षणहरूमा रिँगटा र संज्ञानात्मक प्रभाव सामान्य थिए।

९ उद्धृत स्रोत · प्याकेट सन्दर्भ [2, 3, 11, 39–44]

दीर्घकालीन मृगौला रोग

(Chronic kidney disease)

प्रमाणको बल: लक्षण-मात्र (नकारात्मक)

नेपालमा रोगभार
नेपालको एक मेटा-विश्लेषणले उच्च रक्तचाप र मधुमेहलाई सबैभन्दा सामान्य जोखिम कारक पायो, र अधिकांश बिरामी पाँचौँ चरणमा पहिचान भएका थिए।
अनुसन्धानले के देखाउँछ
एक समीक्षाले CKD मा लक्षण व्यवस्थापनका लागि क्यानाबिसका कुनै अध्ययन पाएन। हेमोडायलासिसमा रहेका १४ जनाको एउटा सानो अनियमित क्रसओभर परीक्षणमा, नाबिलोनले प्लासिबोको तुलनामा चिलाइ घटाएन।
मुख्य सावधानी
  • मृगौलाका परिणामसम्बन्धी कोहोर्टहरू प्रायः शून्य थिए; एउटामा, पहिलेदेखि CKD भएका १९ प्रयोगकर्तामा eGFR छिटो घट्यो।
  • सर्वेक्षण गरिएका CKD बिरामीमध्ये आधाले क्यानाबिस प्रयोग गरेका थिए, तर तीमध्ये ३३.८% ले मात्र आफ्नो डाक्टरलाई थाहा छ भन्ठाने; प्याकेटले पूरा औषधि-सूचीको फार्मासिस्ट समीक्षाबारे प्रश्न उठाउँछ।

९ उद्धृत स्रोत · प्याकेट सन्दर्भ [12, 45–52]

फोक्सोको क्यान्सर

श्वासनली, ब्रोन्कस र फोक्सोको क्यान्सर

(Trachea, bronchus and lung cancers)

प्रमाणको बल: प्रि-क्लिनिकल मात्र (उपचारका रूपमा)

नेपालमा रोगभार
यस प्याकेटका लागि नेपाल-विशेष तथ्याङ्क प्रमाणित गरिएको छैन, त्यसैले कुनै तथ्याङ्क उद्धृत गरिएको छैन।
अनुसन्धानले के देखाउँछ
क्यान्सर उपचारका रूपमा प्रमाण प्रयोगशालामा मात्र सीमित छ: कोषिका र मुसाका अध्ययनमा THC ले फोक्सो क्यान्सरका कोषिकाको वृद्धि वा फैलावट सुस्त बनायो। कुनै मानव परीक्षण भेटिएन, र ASCO (२०२४) ले क्लिनिकल परीक्षणबाहिर क्यान्सर-लक्षित उपचारका रूपमा क्यानाबिस वा क्यानाबिनोइड प्रयोग नगर्न सिफारिस गर्छ। सहयोगी हेरचाहको प्रमाण सामान्य रूपमा क्यान्सरबाट आएको हो।
मुख्य सावधानी
  • राष्ट्रिय एकेडेमी (२०१७): क्यानाबिस धूम्रपान र फोक्सोको क्यान्सरको घटनाबीच सम्बन्ध नभएको मध्यम प्रमाण; २०२६ को एक मेटा-विश्लेषणले कोहोर्ट अध्ययनमा सम्बन्ध पायो तर केस-कन्ट्रोल अध्ययनमा पाएन।
  • एक Cochrane समीक्षाले न्याबिक्सिमोल्स र THC ले क्यान्सरको दुखाइ घटाउँदैनन् भन्ने मध्यम-निश्चितताको प्रमाण पायो।

१२ उद्धृत स्रोत · प्याकेट सन्दर्भ [2, 53–63]

संक्रमण

टाइफाइड (आन्द्राको ज्वरो)

(Typhoid)

प्रमाणको बल: प्रि-क्लिनिकल मात्र (सम्बन्धित जीवाणु)

नेपालमा रोगभार
अस्पताल निगरानीले (२०१६–२०१९) काठमाडौँमा प्रति १,००,००० व्यक्ति-वर्ष ३३० र काभ्रेपलाञ्चोकमा २६८ समायोजित दर अनुमान गरेको थियो, जुन “उच्च भार” को सीमा १०० भन्दा माथि हो।
अनुसन्धानले के देखाउँछ
प्रयोगशाला अध्ययनहरूले टाइफाइडको कारण S. Typhi नभई सम्बन्धित Salmonella प्रजातिहरू परीक्षण गरे: क्यानाबिडियोल एक्स्ट्र्याक्टले कल्चरमा S. Typhimurium र S. Newington लाई रोक्यो। कुनै मानव अध्ययन भेटिएन।
मुख्य सावधानी
  • प्रयोगशालामा ब्याक्टेरियाले क्यानाबिडियोलप्रति प्रतिरोध विकास गरे।
  • प्याकेटमा कुनै कुराले प्रमाणित एन्टिमाइक्रोबियल वा खोपको सट्टा क्यानाबिस सुझाउँदैन।

५ उद्धृत स्रोत · प्याकेट सन्दर्भ [5, 64–67]

भेक्टरजन्य रोगहरू

(Vector-borne diseases)

प्रमाणको बल: प्रि-क्लिनिकल मात्र / भेटिएन

नेपालमा रोगभार
नेपालमा २०२२ मा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो डेङ्गु प्रकोप भयो; १९८० देखि २०१९ सम्म कालाजारका ३४,५६४ बिरामी र ५८४ मृत्यु रिपोर्ट भए; औलो घट्दै छ तर बढ्दो सङ्क्रमणका समूहहरू कायमै छन्; स्क्रब टाइफस र जापानिज इन्सेफलाइटिस महत्त्वपूर्ण रहेका छन्।
अनुसन्धानले के देखाउँछ
औलो, जापानिज इन्सेफलाइटिस र कालाजार: प्रयोगशाला अध्ययन मात्र (आठवटा प्रि-क्लिनिकल औलो अध्ययनको २०२६ को व्यवस्थित समीक्षाले केही औलो-विरोधी सक्रियता पायो, तर अधिकांश अध्ययनमा पूर्वाग्रहको जोखिम अस्पष्ट थियो)। डेङ्गु र स्क्रब टाइफस: कुनै अध्ययन भेटिएन।
मुख्य सावधानी
  • परीक्षण गरिएका यौगिकको विषाक्तताको अध्ययन कम छ।
  • यस्ता प्रयोगशाला निष्कर्ष अनुसन्धानका कारण हुन्, क्लिनिकल प्रयोगको आधार होइनन्; यहाँ कुनै कुराले प्रमाणित उपचार, खोप वा भेक्टर नियन्त्रणको सट्टा लिँदैन।

१२ उद्धृत स्रोत · प्याकेट सन्दर्भ [6–10, 68–74]

स्रोत सङ्ख्या भन्नाले प्याकेटले प्रत्येक अवस्थाका लागि उद्धृत गरेका क्रमाङ्कित स्रोतहरू हुन्, नेपालको रोगभार तथ्याङ्कसहित; प्याकेटमा जम्मा ८२ स्रोत छन्, र PubMed उद्धरणहरू अक्टोबर २०२६ मा PMID द्वारा प्रमाणित गरिएका हुन्। यी सारांश प्याकेटबाट संक्षेप गरिएका हुन्। शिक्षाका लागि मात्र: मात्रा, उत्पादन सिफारिस वा औषधि-अन्तरक्रियाको निर्णय छैन, र यहाँ कुनै कुराले क्यानाबिसले यी अवस्थाको उपचार गर्छ भन्दैन। मेसिन-सहायता प्राप्त अनुवाद; मूल अङ्ग्रेजी संस्करण नै मान्य हुनेछ।